Verandertraject voor woonzorgcentra

Roadmap Wonen & leven

Dit is een uitgebreid stappenplan om je hele woonzorgteam mee te nemen in wonen & leven. Het biedt een concreet antwoord op de vernieuwde focus op welbevinden in het woonzorgdecreet.

Met deze roadmap krijg je een duidelijk zicht op:

  • check De verschillende etappes voor een gedragen woonleefbeleid
  • check Welke teamleden je wanneer betrekt
  • check Workshopformaten om samen jullie aanpak te bepalen
  • check De boeken en werkvormen waarmee jullie aan de slag kunnen
frederik
roadmap wonen en leven

Momenteel weinig tijd?

Druk deze 17 pagina's af en lees ze later

cloud_download Download printversie van dit stappenplan


Inhoudsopgave

Een gedragen woonleefbeleid in vier etappes

Met goede zorg alleen kunnen woonzorgcentra zich niet meer onderscheiden

Goede zorg is het olympische minimum. Klanten en werknemers verwachten meer. Met de slinkende wachtlijsten en de toenemende war on talent is het nodig om beleving voorop te stellen. Door je huis een leuke plek te maken om te wonen, wordt het ook een leuke plek om te werken. En die goesting straalt uit naar de buitenwereld.

Op 7 februari 2019 lanceerde toenmalig minister Jo Vandeurzen een nieuw woonzorgdecreet waarin dat ‘Wonen en leven’ veel meer aandacht krijgt. Met het decreet wil de overheid de levenskwaliteit van bewoners beschermen, onder andere door het opleggen van een geïndividualiseerd digitaal "woonzorgleefplan" voor iedere bewoner.

Een gemotiveerd team

Een woonleefbeleid is deels strategisch en deels heel praktisch. Je team heeft een beleidsvisie nodig, maar daarnaast ook heel concrete tactieken om wonen en leven in de praktijk te brengen.

Daarom is het essentieel dat zowel directieleden als medewerkers betrokken zijn bij het uitstippelen en uitvoeren van het verandertraject. En laat ons zeker de bewoners en vrijwilligers niet vergeten. De vernieuwde visie op wonen en leven geeft bewoners terecht een meer participerende en sturende rol. Ook zij verdienen een stem in de uitwerking van het woonleefbeleid.

In de verschillende fases van een verandertraject zijn verschillende personen meer betrokken. Bij het ontwikkelen van een visie en bij de evaluatie nemen directieleden de leiding, in samenspraak met medewerkers, bewoners en vrijwilligers. In de concrete uitwerking daarvan neemt het team het voortouw en biedt de directie een ondersteunende rol.

Train the trainer

Bij grotere woonzorggroepen kan slechts een beperkt deel van de medewerkers deelnemen aan de workshops en vergaderingen. Het is dan cruciaal om die medewerkers een ambassadeursrol te geven. Deze personen dragen de visie en methodieken uit naar hun eigen team, en hebben daar zelf coaching en ondersteuningsmateriaal voor nodig. Enkel zo kunnen ze zelfzeker hun eigen team en collega’s trainen.

wonen en level modellen

Inhaken op bestaande visies

Verhoog de slaagkansen door in te haken op beproefde en bekende visies. De deelnemers van het verandertraject en de rest van het team kunnen zich zo makkelijk inlezen en teruggrijpen naar bestaande voorbeelden en methodes.

Voor de hand liggende modellen zijn:

  • check De betekenisvolle activiteiten methode
  • check Woonleefwijzer
  • check Tubbe

Ons team bij Soulcenter maakte samenvattingen van verschillende modellen:

https://soulcenter.be/wonen-en-leven/

Plan je etappes

Een gedragen woonleefbeleid neemt tijd in beslag. Net zoals een bergbeklimmer zijn weg naar de top grondig voorbereidt, is het voor een woonzorgteam ook nodig om te plannen, uit te proberen, te evalueren en opnieuw te plannen. Alleen zo kom je tot een vlotte overschakeling naar relatiegerichte zorg.

Bergbeklimmer

In het model van de bergbeklimming zie je vier etappes om tot een verankerde en gedragen aanpak te komen. Deze etappes bevatten verschillende workshops die je doorheen de maanden samen kan doen. Tussendoor probeert het team de gekozen aanpakken uit en bij iedere volgende workshop worden deze geëvalueerd. De directiestuurgroep kan regelmatig aansluiten om de vooruitgang van het team mee op te volgen en waar nodig de planning mee aan te passen.

We bespreken de verschillende etappes één voor één. Elk woonzorgcentrum werkt anders en heeft dus misschien niet alle stappen nodig, of meer of minder tijd bij een bepaalde stap.

Workshop

Aftrap en planning

aftrap planning
flag Doel

Het team motiveren over relatiegerichte zorg om samen met veel zin en energie het project in gang te zetten.

people Deelnemers

Medewerkers en directie


Apprecieer wat jullie al deden

Het team verzamelt op voorhand de aanpakken die ze al gebruikten rond woonleefplannen. Werkten jullie bijvoorbeeld al met levensverhalen, betekenisvolle activiteiten, of aandachtspersonen? Verzamel al dat materiaal zodat jullie er samen op verder kunnen bouwen.

Tijdens de workshop evalueren jullie de huidige aanpakken en kijken jullie naar de sterktes van het team en het werk dat jullie al deden. Bekijk ook de struikelblokken uit het verleden. De methode van appreciative inquiry is hiervoor heel geschikt.

Kijk vooruit

Vanuit deze blik op het verleden is het team klaar om vooruit te blikken. Deze roadmap is hiervoor een goed startpunt.

Deze template kunnen jullie aanvullen met jullie eigen doelstellingen. Gebruik daarvoor een visuele planningsoefening zoals de Five bold steps .

vijf straffe stappen

In deze sessie denken jullie op lange termijn. Dat is nodig, maar veel deelnemers zullen ook al praktisch aan de slag willen. Laat hen niet op hun honger zitten. Geef hen alvast wat huiswerk om de daaropvolgende praktische sessie voor te bereiden.

Opdracht voor volgende workshop

Elke deelnemer leert een bewoner beter kennen aan de hand van de conversatiekaartjes en invulbladen van Soulcenter.

Deel deze pagina

Woonleefplannen als basis van woonleefbeleid

Net zoals elke bewoner een zorgplan heeft hoort elke bewoner een woonleefplan te hebben. Daarin staan onder andere de verhalen, persoonlijke voorkeuren en verlangens van de bewoner. Het is in samenspraak met de bewoner gemaakt en wordt regelmatig aangepast.

Het woonleefplan is de tool bij uitstek om wonen en leven tastbaar te maken. Het vormt dan ook de rode draad doorheen de workshops met je team.

Aandachtspunten om te behandelen:

  • checkHoe organiseren jullie zich? Wanneer past het in de planning om bewoners te leren kennen? Hoe doe je dit met nieuwe bewoners en hoe met bestaande?
  • checkHoe houden jullie deze informatie bij? Is dit op papier, in een traditioneel zorgplan, of in het woonleefplan van bijvoorbeeld Soulcenter?
  • checkWelke medewerkers, vrijwilligers of bewoners verzamelen deze verhalen?
  • checkHoe betrekken jullie familie?
Workshop

Bewoners leren kennen

Verhalen verzamelen
flag Doel

Het team een duidelijke aanpak geven om vlot levensverhalen en voorkeuren van bewoners te verzamelen

people Deelnemers

Medewerkers en vrijwilligers


Laat je inspireren door de Betekenisvolle Activiteiten Methode (BAM). Dat is een aanpak ontwikkeld door onderzoekers van Arteveldehogeschool gericht op het ontdekken van wat bewoners in woonzorgcentra voldoening geeft.

Via een eenvoudig stappenplan krijg je als team zo snel een overzicht van wie een bewoner is.

bam

Download conversatiekaartjes en invulbladen van Soulcenter om vlot verhalen te verzamelen.

Betrek bewoners en vrijwilligers

Alle info over de bewoners verzamelen vergt veel tijd. Stel dat je 100 bewoners hebt, en dat het per bewoner ongeveer een uur duurt om hem of haar te leren kennen. Dan is er 100 uur nodig. Betrek dus zo veel mogelijk vrijwilligers, mantelzorgers en bewoners om dit intensieve maar heel vervullende werk lichter te maken.

Doe deze vervolgworkshop ongeveer een maand na de start van het project. Dat geeft medewerkers voldoende tijd om de workshop voor te bereiden door het levensverhaal van enkele bewoners op te tekenen.

Opdracht voor volgende workshop

Probeer de aangeleerde methodes om een andere bewoner beter te leren kennen. Breng de kennis eventueel over aan je team. Train collega’s en vrijwilligers.

Illustratie stappenplan betekenisvolle activiteiten

Via vroeger naar vandaag en morgen

Nu jullie een zicht hebben op het verleden van bewoners en op hun voorkeuren, kunnen jullie richting toekomst kijken. Welke zinvolle bezigheden willen bewoners nog in het woonzorgcentrum?

Gebruik de juiste tools

De klassieke zorgdossiers zijn niet afgestemd op woonleefplannen. Ontdek het Soulcenter woonleefplan-tools die we bouwden in samenwerking met verscheiende woonzorgcentra.

Haal de woonleefplannen uit te schuif

Slaagden jullie er in om voor verschillende bewoners woonleefplannen te verzamelen? Mooi. Da's al de helft van het werk.

Woonleefplannen maak je niet om ergens weg te leggen in een dossierkast. Neen, ze horen te zelf ook te leven.

Ergotherapeut en bewoner maken woonleefplan

Woonleefplan-applicatie

Is jullie zorgdossier niet voldoende?

Ontdek hoe Soulcenter welbevinden centraal zet.


Wonen & leven is de verantwoordelijkheid van iedereen

Heel het team kan bijdragen om bewoners gelukkiger te maken. Zorgmedewerkers, de technische dienst, het keukenpersoneel, directie,.. iedereen kan een goeie babbel doen met bewoners of hen helpen om hun dag net iets beter te maken.

Doorgaans zijn het begeleiders wonen en leven en vrijwilligers die de tijd krijgen om woonleefplannen voor bewoners vast te leggen. Dat is maar de start. Het is aan hen om alle waardevolle informatie over bewoners tot bij de rest van het team te brengen.

Workshop

Woonleef­plannen visualiseren

Visualiseren van woonleefplannen
flag Doel

Het team kan de verhalen, voorkeuren en verlangens zichtbaar maken voor iedereen in het woonzorgcentrum.

people Deelnemers

Medewerkers en vrijwilligers


Het zou zonde zijn dat alle info die jullie over bewoners verzamelen enkel gekend is door de personen die het verzamelden, en verder in een schuif verdwijnt. Zoek met het team manieren om de woonplannen te visualiseren.

Wat kan er aan bod komen in deze visualisatiesessie?

  • checkWelke elementen van het woonleefplan visualiseer je?
  • checkWelke creatieve aanpakken en materialen kan je gebruiken?
  • checkHoe vind je ondersteunende foto’s en illustraties op het internet?
  • checkHoe maak je met handlettering mooi en snel titels en bijschriften?
woonleefplan knutselen

Een mooi resultaat is belangrijk zodat medewerkers, bewoners en vrijwilligers trots kunnen zijn op hun werk. Inspireer hen met een praktisch handboek handlettering zoals bijvoorbeeld Handlettering doen we zo.

Na deze sessie hebben jullie posters van de bewoners om op een zichtbare plek op te hangen. Dit is al een eerste mooie stap om de rest van het team te inspireren.

Deze sessie is vooral nuttig voor begeleiders wonen en leven, vrijwilligers en bewoners.

Deze workshop kan snel volgen op de vorige omdat het projectteam aan de slag gaat met al de informatie die ze al verzamelden.

Opdracht voor volgende workshop

Probeer het verder uit. Visualiseer woonleefplannen met het team en eventueel met bewoners en vrijwilligers. Stel jullie resultaten voor en hang ze op een zichtbare plek.

De woonleefplannen van bewoners zijn nu gevisualiseerd. Dat is al een leuke manier voor medewerkers om verhalen en voorkeuren van bewoners te ontdekken. Hoe ontdek je echter steeds nieuwe verhalen? Hoe hou je medewerkers blijvend geïnteresseerd in de bewoners?

Met een beetje verbeelding vinden jullie heel veel aanknopingspunten om binnen jullie huidige gewoontes het hele team blijvend te betrekken.

Het team weet nu wat er belangrijk is voor bewoners. Door het volgen van de Betekenisvolle Activiteiten Methode ontdekten jullie al individuele activiteiten voor bewoners. De volgende stap? Ook groepsactiviteiten afstemmen op wat bewoners interessant vinden.

Team inspireren

Inspiratieshot

Zet je team in gang

Nodig Soulcenter uit voor een inspiratieshot rond Wonen & leven


Proficiat

Op dit moment staat het team figuurlijk op de top van de berg die jullie samen beklommen. Neem de tijd om samen terug te kijken naar de weg die jullie aflegden, en naar wat jullie onderweg leerden.

overzicht roadmap

cloud_download Download PDF

Deel deze pagina